Locus'tan Hikâyeler – Kurucular başarıya ulaşmak için bakış açılarını nasıl değiştirebilir?

Bu eşi benzeri görülmemiş (bu kelimeyi kullanarak) belirsizlik dönemlerinde, çoğumuz bir inanç sıçrayışı yapmayı ve tam zamanlı girişimci olmayı düşünüyoruz. Bu sayısında Zymurgist Günlükleri, Temel Atıf Hatası (FAE) ve kendine hizmet eden önyargının girişim kurucuları (ve yatırımcılar) için neden baş belası olduğunu; kurucuların (ve yatırımcıların) yeni bakış açıları geliştirip bunları kendi lehlerine kullanarak bunların üstesinden nasıl gelebileceğini anlamayı hedefleyelim.

Pascal'ın insanlık hakkında söylediği gibi:

“Şüpheci olamayacak kadar çok şey biliyoruz ve dogmatik olamayacak kadar az şey biliyoruz.”

Meğer insanlar kendi yanlış davranışlarını aşırı basitleştirme ve başkalarının başarısızlıkları için en ufak yanlış adımı bile suçlama eğilimindeymiş.

Atıflar, insanlar başkalarının neden belirli şekillerde davrandığını yorumlamaya çalıştığında ortaya çıkar. Başkalarının davranışlarına baktığımızda iki ana atıf türü vardır:

• durumsal – bir kişinin eylemleri içinde bulunduğu durumdan kaynaklanır; ve
• eğilimsel – bir kişinin eylemleri, mizacından veya kişiliğinden kaynaklanır

Karşınızda Temel Atıf Hatası (FAE)

Sosyal psikolojide, karşılık yanlılığı veya atıf etkisi olarak da bilinen temel atıf hatası (FAE), bir kişinin başkalarının eylemlerini karakterine veya kişiliğine atfetme, kendi davranışlarını ise kontrolü dışındaki dışsal durumsal faktörlere bağlama eğilimini ifade eder.

Stephen Covey’nin FAE’yi yerinde ifade ettiği gibi: “Başkalarını eylemlerine göre, kendimizi ise niyetlerimize göre yargılarız.”

Verilen en iyi örnek, bir kişi toplantıya geç kaldığında, bu eylemi o kişinin kişiliğine atfetmenizdir – “o kişi her zaman geç kalır”. Ancak siz geç kalıyorsanız, bu neredeyse her zaman gecikmeye yol açan içinde bulunduğunuz durum yüzündendir – “trafik çok yoğundu”.

FAE, o kişinin içinde bulunduğu durumun etkisini görmezden gelmemize ve kişiliğini veya karakterini etiketlememize neden olur.

Daha fazlasını söylemeye gerek var mı?

Peki FAE, girişim kurucularını nasıl etkiler?

Şaşırtıcı biçimde, birçok yönden. Kurucular doğaları gereği neredeyse her zaman yanıltıcı bir kibire ve sürekli açık bir dürtüsel hazır-nişan al-ateş et mekanizmasına sahiptir. FAE; hayal kırıklığı, kopuş, düşük performans ve benzerleri arasında kısır bir zincirleme tepkiyi tetikleyebilir – burada kurucu ortaklar girişimlerinde olan her kötü şeyi kurucu ortaklarının/ekip üyelerinin kişiliğine, kendi durumlarında ise kişisel koşullarına atfeder.

Kurucu ortaklar uzun vadeli bir oyunun içinde olduklarından, FAE’nin başlangıçta önlenmesi elzemdir.

Bekleyin… dahası var!

FAE’nin sevgili kardeşini tanıtmama izin verin – kendine hizmet eden yanlılık.

Kendine hizmet eden yanlılık nedir?

Bireylerin girişimin başarısını kendi yeteneklerine ve çabalarına atfetme, başarısızlığı ise bir şekilde dış faktörlere bağlama eğiliminde oldukları inancıdır. Bu kulağa fazlasıyla tanıdık gelmiyor mu?

“İşe yaradıysa, benim sayemdeydi. Yaramadıysa, bir başkası veya başka bir şey yüzündendi.”

Kendine hizmet eden yanlılık, kişinin olumlu bir öz değerlendirmeyi sürdürmesine yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda kamusal imajını da etkiler; bu da kişinin yeterlilik ihtiyacına ve gelecekteki başarı beklentilerine bağlanabilir.

İşler iyi giderken kendinize inanmanız ve iyi gitmediğinde dünyayı suçlamanız tamamen normal olsa da; başarı ve başarısızlığa ilişkin çarpık bir bakış açısına saplanıp kalmak girişim için zararlı olabilir.  

Peki, kurucular (ve yatırımcılar) bu yanlılıkların daha fazla farkında olmak için ne yapabilir?

• Öğrenin, gözlemleyin ve öğrenin: Öncelikle, FAE ve kendine hizmet eden yanlılıklar hakkında daha fazla bilgi edinin; başkaları bu yanlılıkları sergilediğinde gözlemci rolünü üstlenin. Aktör olduğunuzda gözlemleme fırsatlarına bakın. Roma bir günde inşa edilmedi. Pratik yaparak aktör ve gözlemci rolleri arasında geçiş yapabilir ve bu tuzaklardan birine düşüp düşmediğinizi anlayabilirsiniz.

• Başkalarını gözlemlerken durumsal açıklamayı dikkate alın: Sorumlu olduğunuz bir olaya durumu göz önünde bulundurarak bakacağınız gibi; başkalarının davranışları için de makul bir durumsal açıklamaya bakın.

• Gerçekte ne olduğunu anlamak için kendinize biraz daha zaman tanıyın: Başarısızlık sonrası iyi bir değerlendirme, size sınırlarınız ve güçlü yönleriniz hakkında daha fazla şey öğretir. Başlangıçta, hatalarınızı fark etmek ve kabul etmek size zor gelecektir; ancak pratikle, öz farkındalığınız rolünüzü daha iyi görmenizi sağlayacaktır.

• Başarısızlığa değer verin ve eylemleriniz ile sonuçlarınızın sorumluluğunu üstlenin: Başarısız olmak startup'lardaki genel sürecin bir parçasıdır. Başarısızlıklarınızın sorumluluğunu üstlenmez ve onları öğrenme, uyum sağlama veya gelişme fırsatları olarak kullanmazsanız, unutmayın – ders, siz öğrenene kadar tekrar edecektir.

• Hak edene hakkını verin: Adil olun; eğer gerçekten takdiri hak ediyorsanız, onu alın. Ancak startup'larda her şey, işi başarıya ulaştıran ya da batıran ekip etrafında döner. Başkalarının bu arayışta başarılı olmasına yardımcı olmak çok daha eğlencelidir, çünkü bunun sıfır toplamlı bir oyun olmadığını bilirsiniz.

• İletişime açık olun: Başarısızlığa “Bu kimin hatası?” diye değil, “Bundan ne öğrenebilirim?” diye bakın. Girişimler tamamen başarısızlıktan öğrenmekle ilgilidir; bu nedenle insanların kendi başarısızlıklarından öğrenmelerine biraz alan tanıdığınızdan emin olun.

Bir sonraki bloga kadar son düşünceler:

“Başarı mutlak değildir. Başarısızlık kalıcı değildir.”

Dur, düşün, harekete geç.

#TheZymurgistDiaries #BüyümeZihniyeti #Liderlik #GirişimciZihniyeti #GirişimciZorluklar #covid19zamanları

---

Yazar hakkında:

24x Kurucu, 3x Başarı, 2x VCExit, 19x Başarısızlık, 100x Dayanıklı, 14x Sektör, 6x Kıta, kaynaklandırılan ve danışmanlık verilen $2+bn anlaşma.

Chennakeshav (CK) Adya, Matchpoint Partners'in Kurucu ve Yönetici Ortağıdır. Kendisi, anlaşma kaynağı oluşturma, M&A, büyüme sermayesi, strateji ve uygulamada 25+ yıllık küresel deneyime sahip bir kurumsal finans ve yatırım bankacılığı yöneticisidir.

On dil bilen, çok yetenekli bir zymurgist olan Keshav, kurucu zihniyetini kullanma konusunda beceriklidir ve belirsizlik ile kaos içinde gelişir; her türlü yeni girişimin kurulmasının ilk 1-2 yılında ekipleri “Bilinmeyen” boyunca yönlendirir.

Yerleşik Girişimci Mentor (EMiR) olarak Keshav, London Business School’un deneyimsel girişimcilik faaliyetlerinde yer alır; bu faaliyetler, girişimcilik kariyerine yönelmek isteyen, kendi girişimlerini kuran ya da büyüten öğrencileri ve mezunları destekler.